Saturday, 4 February 2023

ব্যাকৰণগত বিষয় (Grammatical Category)...

ব্যাকৰণগত কথাষাৰ ভাষাৰ কোনো নীতি-নির্ধাৰক কথা নহয়। বৰং ইয়াক ভাষাৰ এক তাত্ত্বিক কথা বুলিহে ক'ব পাৰি। ই ভাষাৰ এটা অর্থবাচক পৰিভাষিক কথাহে। গতিকে ব্যাকৰণত আলোচিত বিষয়কে ব্যাকৰণগত বুলি ধৰিব নোৱাৰি। আচলতে ভাষাৰ গাঁথনিক প্রক্রিয়াটো বিচাৰ কৰাহে ইয়াৰ মূল কথা। সেয়ে আধুনিক ভাষাবিদসকলে ভাষাৰ গাঁথনিক দিশলৈ লক্ষ্য কৰি নতুন তত্ত্ব আবিষ্কাৰ কৰিছে। ইয়াকেই সংযুক্তিবাদ (structuralism) বুলি কোৱা হয়। ব‍্যাকৰণগত বিষয়টো সংযুক্তিবাদৰ এই দিশ।

ব্যাকৰণগত বিষয় বা উপাদান মূলতঃ ৰূপতত্ত্বৰ কথা যদিও বাক্যতত্ত্বৰ আধাৰতহে ইয়াৰ ব্যাখ্যা আগবঢ়াব পাৰি। বাক্যৰ গাঁথনিত পদৰ লগত সমন্বয় সাধনৰ বাবে যিবোৰ ৰূপ বা প্রাকৃতি অপৰিহাৰ্য বুলি বিবেচিত হয় তেনেবোৰ ৰূপ প্রকাশ কৰা বাক্যৰ গাঁথনিক ব্যাকৰণগত বিষয় কোনে।

উদাহৰণস্বৰূপে: অসমীয়া ভাষতে 'মই' কৰ্ত্তা হ'লে তাৰ ক্রিয়ার লগত প্ৰথম পুৰুষৰ চিন ওঁ লাগিবই । যেনে

মই পঢ় + ওঁ (পঢ়ো )

মই লিখা + ওঁ (লিখোঁ )

গতিকে অসমীয়া ভাষাত পুৰুষবাচক চিন ব্যাকৰণগত বিষয়। অসমীয়া ভাষাত পুৰুষবাচক সমন্ধ পদবোৰৰ ক্ষেত্রত এটি সংযুক্তি দেখা যায়। এই সমন্ধ পদবোৰৰ ক্ষেত্রতো পুৰুষ অনুযায়ী সুকীয়া বিভক্তি-প্রত্যয় সংযোগ কৰা হয়। এই বিভক্তি - প্রত্যয়বোৰ যদি পুৰুষবাচক সমন্ধ পদবোৰৰ সলনি ব্যবহাৰ কৰা হয় তথাপিও পুৰুষ অনুযায়ী ব্যবহাৰ হোৱা প্রত্যয়সমূহ কেতিয়াও সলনি নহয়। সেয়ে অসমীয়া ভাষাত পুৰুষবাচক সমন্ধ পদবোৰক ব্যাকৰণগত বিষয় বুলি কোৱা হয় ।

*******

Tuesday, 31 January 2023

সপোন জীৱনৰ...

থৰুৱা বোকা গচকা কৈশোৰে মেলানি মাগি যৌৱনৰ প্রথম খোজকেইটা সহজ সৰল তথা তথা নিজৰে জ্ঞানৰ নির্দিষ্ট পৰিমণ্ডলত ব্যাপ্ত আছিল। বুজি উঠাই নাছিলোঁ মোৰ পৰিয়াল তথা গাঁৱৰ সৰল প্ৰাণৰ মানুহখিনিৰে আগুৰা জ্ঞান-বুদ্ধিৰ পৰিসৰৰ বাহিৰত অৱস্থিত সমাজখনৰ সামগ্ৰিকতা মোৰ বুদ্ধিৰ পৰিসীমাৰ বহু বাহিৰত!! তেওঁলোকৰ বাবে সময়ৰ বৰ নাটনি মোৰ প্রাণৰ – আকুল আহ্বান শুনাৰ বাবে... পৰিস্থিতিৰ মেৰপেঁচত পৰি ক্ৰমে মোৰ সময়ে বুজাইছিল সময়ক মূল্যায়ন কৰাৰ বাবে প্রকৃত পদক্ষেপ লবলৈ সময়ে হাৰ মানিবলৈ বাধ্য হৈছিল মোৰ সপোনৰ দিগন্ত প্রসাৰিত ব্যস্ততাত...

সপোনবোৰ বাস্তৱৰ কঠিনতাত আচাৰ খাই পৰক বা নপৰক দেখাততো কোনো বাধা নাই!! সপোনৰো সঠিক মূল্যায়নৰ বাবে প্রথম প্রয়োজনীয় চর্ত - ৰূঢ় বাস্তবৰ স'তে বিচৰাবোৰৰ সমিল-মিলেবে নিজৰ ভেঁটি মজবুত কৰাতে হাতে-কামে লাগিব লাগে।

দিগন্ত প্রসাৰিত সপোন আৰু সীমিত বাস্তৱতাৰ মাজত এক সমন্বয়ৰ সেতু গঢ়িব লাগিব আমিবোৰে নিজেই। সাপোন আৰু বাস্তৱৰ মাজত থকা ব্যৱধান কমাই এটা বাস্তৱিক সপোনেৰে জীৱন জীপাল কৰিব লাগিবই আমি নিজেই।।

জীৱন কেৱল জীবলৈ নহয়, আমি জীৱন জীয়াবলৈ সকলোৱে হাতে-হাত মিলাই আগবাঢ়ো আহক।।

(২ আগষ্ট ২০০৭/গুৱাহাটী)

Thursday, 26 January 2023

সাহিত্য আৰু উৎসৱৰ কিছু বিমূৰ্ত ভাৱনা

ফালে সমাজত সত্য তথা ন্যায় প্ৰতিষ্ঠাৰ বাবে জীৱন পাত কৰাৰ কিম্বদন্তিৰে পূৰ্ণ আমাৰ লোককাহিনীৰ মেটমৰা বোজা। কিম্বদন্তিপূৰ্ণ লোককাহিনীত সজীৱ এনে বীৰ গাথাবোৰে আমাক আমাৰ ঐতিহ্যৰ প্ৰতি কৰি তোলে অধিক সক্ৰিয় আৰু সজাগ। আমি উগ্ৰ হৈ উঠো খন্তেকতে, এনে একোটা কিম্বদন্তিমূলক কাহিনীৰ চুলিমানো বিচ্যুতিত। আমাৰ উৰ্বৰ মস্তিষ্কত বাস কৰা সামাজিক চেতনাৰ এই বিশেষ অংশটোৱে আমাক যুক্তিবাদৰ আধাৰত সমাজখনক নতুনকৈ চোৱাত প্ৰতিটো খোজতে প্ৰতিবন্ধতাৰ সৃষ্টি কৰে। সাম্প্ৰতিক সময়ত লোককাহিনীক বাদ দিলেও আধুনিক সাহিত্যৰ গল্প, উপন্যাস আদিৰ দৰে বিভিন্ন আংগিকত বীৰ গাথা, সামাজিক ন্যায় প্ৰতিষ্ঠা, অন্যায়ৰ প্ৰতি কৰা বিদ্ৰোহ আৰু সততাৰে জীৱনক মহীয়ান কৰা কাহিনী ভৰপূৰ মাত্ৰাত আমাৰ বাবে উপলব্ধ। এনেবোৰ কাহিনীৰ মাজেৰে সমাজ-বাস্তৱতাক ওচৰৰ পৰা অংকন কৰাৰ প্ৰয়াস দেখা পোৱা যায়। কিন্তু উত্তৰ পুৰুষৰ ভৱিষ্যতৰ স্বাৰ্থত হ'লেও এই কাহিনীবোৰত যুক্তিবাদী দৃষ্টিভংগী আৰু বিজ্ঞানমস্কতাক বিশেষ গুৰুত্ব প্ৰদান কৰা দৃষ্টিগোচৰ নহয়। আমাৰ কিম্বদন্তি আশ্ৰিত লোককাহিনীৰ এক পৰোক্ষ প্ৰভাৱ আধুনিক সাহিত্যৰ মাজত আজিও কম-বেছি পৰিমাণে থকাৰ ফলশ্ৰুতিতে যে পৃথিৱীৰ অন্যান্য প্ৰান্তৰ আধুনিক সাহিত্যৰ সৈতে আমাৰ দেশৰ সাহিত্যই ফেৰ মাৰিব পৰা নাই বুলিলে বঢ়াই কোৱা নহ'ব নিশ্চয়!!

আনফালে দেশৰ প্ৰেক্ষাপট বাদ দিলেও আমাৰ অসম মুলুকতে দুষ্কৃতিক বিনাশ কৰাৰ উদ্দেশ্যে আয়োজিত বাৰ মাহত তেৰটা উৎসৱৰ আলোড়ন আমাৰ চৌদিশে। উৎসৱৰ আতিশয্যত আমাৰ জীৱনৰ বহু মূল্যৱান সময় কেৱল আনন্দ-ফূৰ্তিৰ নামতে উছৰ্গিত হয় নিজৰ জ্ঞাতে-অজ্ঞাতে। তৃতীয় বিশ্বৰ উন্নয়শীল দেশৰ প্ৰান্তীয় ৰাজ্য এখনৰ বাসিন্দা হিচাপে আমাৰ বাবে জীৱনৰ অভাৱ-অভিযোগবোৰ খন্তেকলৈ পাহৰাই ৰখাৰো এক নতুন কৌশল হৈ পৰিছে উৎসৱ আয়োজনৰ বাবে চৰকাৰী পৃষ্ঠপোষকতাত চলোৱা বিজ্ঞাপনবোৰ। এনে বিজ্ঞাপনৰ গইনা লৈয়ে ক্ৰমান্বয়ে এখন নতুন বজাৰ গঢ়ি উঠে আমাৰ অলক্ষিতে। আমাৰ পৰম্পৰাগত উৎসৱবোৰ কাৰোবাৰ বাবে হৈ উঠে পণ্য সামগ্ৰীৰ নামান্তৰ। আমিবোৰেই হাত উজান দিওঁ এই বজাৰবোৰৰ সমৃদ্ধিত। এনেদৰেই আমাৰ জ্ঞাতে কিম্বা অজ্ঞাতে ডিজিটেল যুগৰ প্ৰযুক্তিবিদ্যা নিৰ্ভৰ জীৱন-চৰ্যাত অতিমাত্ৰা উৎসৱৰ আনন্দই কাঢ়ি নিছে আমাৰ সামাজিক অভাৱ-অভিযোগবোৰৰ বাবে আমি নিজে সংঘবদ্ধ হৈ কৰিব লগা প্ৰতিবাদ তথা আন্দোলনৰ স্বৰূপ আৰু বৈচিত্ৰ্যক। ক্ৰমান্বয়ে যেন অতি উন্নত প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ সন্মুখত গুৰুত্বহীন হৈ আহিছে মানুহ আৰু মানুহেৰে সংগঠিত সমাজখনৰ স্বাৰ্থত কৰা প্ৰতিবাদ আৰু আন্দোলনৰ প্ৰাসংগিকতা।

(সৰভোগ/২৫ জানুৱাৰী ২০২৩)

******