Wednesday, 3 May 2023

গ্ৰীক ট্ৰেজেডি আৰু ডায়নিছাছ

 

গ্রীক ট্রেজেডি আৰু ডায়নিছাছ

Tragedy ৰ সূচনা হয় গ্ৰীচত। গ্রীক দেবতা ডায়নিছাছৰ কৰুণ কাহিনীক অৱলম্বন কৰি যি নাট ৰচনা আৰু উপস্থাপন কৰা হৈছিল সেয়ে হ'ল গ্রীক ট্রেজেডি। এই ট্রেজেডিৰ লগত জড়িত হৈ আছে ডায়নিছাছ নামৰ দেৱতাৰ পূজা। এই উৎসৱৰ আনুষ্ঠানিকতা অনুসৰি প্রথমে দেৱতাজনক উদ্দেশ্যি আয়োজিত কোনো বিশেষ অনুষ্ঠানত ভক্তসকলে কৰুণ গীত গাই তেওঁক শ্রদ্ধা নিবেদন কৰিছিল। এই গীতবোৰক কোৱা হৈছিল ছাগ গীত। ক্রমে এই গীতবোৰক নাটকীয় ৰূপ দিয়াত সিয়ে ট্রেজেডি নামেৰে অভিহিত হ'ল। এটা মত অনুসৰি এই ছাগ গীতৰ ছাগ অৰ্থত ব্যবহৃত 'Tragas' শব্দৰ পৰা Tragedyৰ উদ্ভৱ হ'ল।

    আনহাতে গ্রীক দার্শনিক আৰু সমালোচক এৰিষ্ট'টলৰ মতে ছাটী জাতীয় নাটৰ অভিনয়ত চৰিত্ৰবোৰে ছাগলীৰ ছাল পৰিধান কৰি অভিনয় কৰিছিল। সেই অনুসাৰে নাটসমূহ Tragedy নামেৰে জনাজাত হ'ল। আন কিছুমানে অনুমান কৰে ডায়নিছাছক ভক্তসকলে কল্পনা কৰিছিল ছাগলীৰ ৰূপত। এইবোৰৰ উপৰিও ট্রেজেডিৰ উৎপত্তি সম্বন্ধে গ্ৰীচত নানা অভিমত পোৱা যায়। এই অভিমতবোৰ যিয়েই নহওক ডায়নিছাছ দেৱতাৰ উদ্দেশ্যে গোৱা প্রশস্তি গীতৰ পৰাই যে tragedy ৰ উৎপত্তি হৈছে তাক স্বীকাৰ কৰিব পাৰি। এই গীতবোৰক নাটকীয় ৰূপ দিয়াত যিজন লোকে প্রথমে বিশেষভাবে সহায় কৰিছিল সেইজন হ'ল থেচপিচ নামৰ এজন প্রখ্যাত অভিনেতা। থেচপিচৰ পাছত নাট্যকাৰ এস্কিলাচৰ হাতত গ্ৰীক ট্রেজেডিয়ে এক নতুন ৰূপ পায় আৰু প্ৰকৃততে তেওঁৰ সময়ৰ পৰাহে গ্ৰীক ট্ৰেজেডিৰ ইতিহাস আৰম্ভ হয় ।

 (৩০ অক্টোবৰ ২০০৬/ সোমবাৰ, নিশা ১১ বজাত)

*******

Tuesday, 2 May 2023

মে’ দিৱসৰ ১ মিনিটীয়া চিন্তা

 মে দিৱসৰ ১ মিনিটীয়া চিন্তা

মগ্ৰ বিশ্বৰ শ্ৰমিকসকলৰ স্বাৰ্থ ৰক্ষাৰ বাবে বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তত এটা বছৰত মাত্ৰ ১টা দিন উৎসৰ্গা কৰা হয়, বিশ্বাস কৰিবলৈ মন নগলেও মানুহৰ পৃথিৱীত আজিকোপতি সেয়াই সত্য। সেই দিনটোৱেই হল গ্ৰেগৰিয়ান কেলেণ্ডাৰত থকা আজিৰ তাৰিখটো।

কিন্তু আমি কেইজনে শ্ৰমিকৰ গুৰুত্ব আৰু প্ৰয়োজনীয়তা অন্তঃকৰণেৰে বুজিবলৈ চেষ্টা কৰিছোঁ!

শ্ৰমিকসকলৰ ন্যায্য প্ৰাপ্তিৰ বাবে বিভিন্ন সময়ত হোৱা আন্দোলন-ধৰ্ণাবোৰলৈ আমাৰ আকুন্ঠ সঁহাৰি জানো সঁচাই আছে!!

অন্য ঠাইলৈ নগৈ আমি অসম মুলুকতে যদি সাধাৰণভাৱে চকু দিওঁ তেন্তে দেখা পাওঁ যে, সাধাৰণ দোকান এখনৰপৰা কিনি অনা যিকোনো এপদ বস্তু কিম্বা হোটেল-ৰেষ্টুৰেন্টত খোৱা খাদ্যৰ দামটো আমি কোনো ওজৰ-আপত্তি নোহোৱাকৈ সঠিকভাৱেই দিওঁ। কিন্তু দিনটো আপোনাৰ-মোৰ ঘৰত কাম কৰা শ্ৰমিক এজনৰ লগত আমি প্ৰায়ে মাহটোৰ বা দিনটোৰ বাবে দিবলগীয়া প্ৰাপ্যখিনিৰ বাবে দৰ-দাম নকৰাকৈ কেইজনে থাকোঁ!!

আনহাতে ভাৰতবৰ্ষৰ যিকোনো এখন ৰাজ্যৰ সুদৃশ্য শ্বপিং মল কিম্বা অভিজাত দোকানৰপৰা কিনা পণ্য এবিধৰ মূল্য যি লিখা থাকে নতুবা বিক্ৰেতাজনে কোৱা মূল্যটোকে আমি দিবলৈ বাধ্য হওঁ। তেনেক্ষেত্ৰত সাধাৰণতেই আমাৰ কোনো ওজৰ-আপত্তি নাথাকে নাইবা আমাৰ আত্মসন্মাবোধৰ বাবেই দৰ-দাম কৰিবলৈ আমি অপাৰগতা প্ৰকাশ কৰোঁ। কিন্তু সেই একেজন মানুহে যেতিয়া দৈনিক বজাৰ এখনলৈ যায় তেতিয়া পাচলিৰ দোকানীজন নতুনা মাছ-মাংসৰ বজাৰ মাছ-মাংস বিক্ৰেতা এজনৰ লগত দৰ-দাম কৰাত অলপো ইতস্ততঃবোধ নকৰে।

এইখনেই আমাৰ দেশ আৰু ৰাজ্যসমূহত শ্ৰমৰ মূল্য বুজা আৰু শ্ৰমৰ মূ্ল্য দিব জনাৰ সাম্প্ৰতিক সময়ৰ বাস্তৱ ছবি। আৰু সেইখন দেশতে গতানুগতিকতাৰে আগৰ বছৰৰ দৰেই এই বছৰো আজিৰ দিনটো পালন কৰা হল চৰকাৰী বন্ধৰ দিন।


(১ মে' ২০২৩)

*******

Sunday, 30 April 2023

মিচিং আৰু অসমীয়া ভাষাৰ ব্যঞ্জন ধ্বনিৰ এক তুলনামূলক আলোচনা

মিচিং আৰু অসমীয়া ভাষাৰ ব্যঞ্জন ধ্বনিৰ এক তুলনামূলক আলোচনা-

মিচিং আৰু অসমীয়া ভাষাৰ ব্যঞ্জন ধ্বনিসমূহৰ তুলনামূলক আলোচনা কৰিলে আমি তলত উল্লেখ কৰা ধৰণৰ বৈসাদৃশ্য আৰু সাদৃশ্য কিছুমান দেখা পাওঁ -

বৈসাদৃশ্যসমূহ -

ক. অসমীয়া ভাষাৰ ২৩ টা বিশিষ্ট ব্যঞ্জন ধ্বনিৰ বিপৰীতে মিচিং ভাষাত অ-বিতৰ্কিত ভাবে ১৫ টা ব্যঞ্জন ধ্বনিৰ ব্যৱহাৰ পোৱা যায়। ইয়াৰ লগত বৰ্তমান হ , শ, ঝ আৰু ৱ ধ্বনি ৪ টা মিচিং ভাষাত যোগ দিয়া দেখা যায়। ইয়াৰে হ ধ্বনিটো মিচিং ভাষাৰ কিছুমান স্থানীয় উপভাষাত চ ৰ সলনি ব্যৱহাৰ হোৱা দেখা যায়। অন্য তিনিটা ধ্বনি কিছুমান বিশেষ ধ্বনিতাত্ত্বিক পৰিবেশ আৰু ৰূপ-ধ্বনিতাত্ত্বিক পৰিবৰ্তনত শব্দৰ মধ্যৱৰ্তী স্থানত প্ৰয়োগ হোৱা বাবে মিচিং ব্যঞ্জন বৰ্ণৰ তালিকাত ইহঁতক স্থান দিয়া হৈছে। এইকেইটা যোগ দি মিচিং ভাষাৰ ব্যঞ্জন ধ্বনি মুঠতে ১৯ টা।

খ. অসমীয়া ভাষাত প্ৰয়োগ হোৱা মহাপ্ৰাণ ধ্বনিৰ উপস্থিতি মিচিং ভাষাত দেখা পোৱা নাযায়। অসমীয়া ভাষাত প্ৰয়োগ হোৱা সঘোষ মহাপ্ৰাণ ধ্বনি কেইটা মিচিং ভাষাত উচ্চাৰিত নহয়। এই ধ্বনিকেইটা ধ্বনি পৰিবৰ্তনৰ নিয়ম অনুসৰি অল্পপ্ৰাণীভৱন হৈ উচ্চাৰিত হয় –

                >ব, ফ>প, খ>ক, ঘ>গ, থ>ত, ধ>

গ. অসমীয়া ভাষাত উচ্চাৰিত ম,ন আৰু ঙ - এই ৩টা নাসিক্য ধ্বনিৰ পৰিবৰ্তে মিচিং ভাষাত ৪টা নাসিক্য ধ্বনিৰ উপস্থিতি দেখা যায়। সেয়া – ম, ন, ঙ আৰু ঞ।

ঘ. মিচিং ভাষাত ঞ ধ্বনিটো বিশিষ্ট ধ্বনি যিটো ধ্বনি আমি অসমীয়া ব্যঞ্জন ধ্বনিৰ তালিকাত নাপাওঁ।

ঙ. অসমীয়া ভাষাৰ তালব্য অৰ্দ্বস্বৰ য় ধ্বনিটো শব্দৰ আদ্য স্থানত প্ৰয়োগ নহয়, কিন্তু মিচং ভাষাত ইয়াৰ আদ্য স্থানত প্ৰয়োগ হয়।

চ. একেদৰেই অসমীয়া ভাষাৰ পশ্চতালব্য নাসিক্য ধ্বনি ঙ শব্দৰ আদি স্থানত প্ৰয়োগ নহয়। কিন্তু মিচিং ভাষাত এই ধ্বনিটোৰ প্ৰয়োগ শব্দৰ আদ্য স্থানত হোৱা দেখা যায়।

ছ. অসমীয়া ভাষাৰ তালব্য উষ্ম শ ধ্বনিটো মিচিং ভাষাত উচ্চাৰিত নহয়। ইয়াৰ সলনি মিচিং ভাষাত ই আৰু অ ধ্বনি দুটাহে উচ্চাৰিত হয় –

                শিয়াল – ইয়াল

জ. অসমীয়া ভাষাৰ দন্তমূলীয়া উষ্ম চ, জ ধ্বনি দুটা মিচিং ভাষাত তালব্য ঘৃষ্ট ধ্বনি হিচাপে উচ্চাৰিত হয়।

সাদৃশ্যসমূহ -

অসমীয়া আৰু মিচিং ভাষাৰ ব্যঞ্জন ধ্বনিসমূহৰ মাজত কিছুমান বৈসাদৃশ্য দেখা পোৱাৰ উপৰিও তলত উল্লেখ কৰা ধৰণৰ সাদৃশ্য কিছুমানো দেখা পোৱা যায় -

.অসমীয়া আৰু মিচিং উভয় ভাষাতে ব্যঞ্জন ধ্বনিৰ তালিকাত থকা  স ধ্বনিটোৰ শুদ্ধ উচ্চাৰণ নহয়। সংস্কৃত ভাষাত স ধ্বনিটো দন্ত্য উষ্ম অঘোষ হিচাপে উচ্চাৰণ হোৱাৰ বিপৰীতে অসমীয়া ভাষাত তালব্য উষ্ম ধ্বনি ৰূপে উচ্চাৰিত হয়। মিচিং ভাষাত স ধ্বনিটো উচ্চাৰণ নহয়।

খ. সংস্কৃত ভাষাক দন্ত্য আৰু মূৰ্ধন্য ধ্বনিকেইটা অসমীয়া ভাষাত দন্তমূলীয় ৰূপত উচ্চাৰিত হোৱাৰ দৰে মিচিং ভাষাতো দন্তমূলীয় হিচাপে উচ্চাৰিত হয়।

গ. অসমীয়া আৰু মিচিং উভয় ভাষাতে ৱ আৰু য় অৰ্দ্ধস্বৰৰ প্ৰয়োগ পোৱা যায়।

ঘ. অসমীয়া ভাষাৰ দন্তমূলীয় পাৰ্শ্চিক ল ধ্বনিটো মিচিং ভাষাতো একে ৰূপত উচ্চাৰিত হয়।

ঙ. অসমীয়া ভাষাৰ স্পৰ্শ অল্পপ্ৰাণ ধ্বনিকেইটা মিচিং ভাষাতো একে ধৰণেৰে উচ্চাৰিত হয়।

চ. একেদৰেই অসমীয়া ভাষাৰ দন্তমূলীয় কম্পিত ৰ ধ্বনিটো মিচিং ভাষাতো দন্তমূলীয় কম্পিত ধ্বনি ৰূপেই উচ্চাৰিত হয়।

******