দায়বদ্ধতা, অহমিকা, আত্মসন্মানবোধ ইত্যাদি..

আমাৰ সকলোৰে চিনাকী 'মিছাইল মানৱ' খ্যাত আব্দুল কালামদেৱে কৈছিল - "মোৰ অৱসৰৰ দিনটোত তোমালোকে বন্ধ ঘোষণা নকৰিবা। তাৰ সলনি এদিন বেছিকৈ কাম কৰিবা।"

এই সৰু কথাষাৰেই আমাক বুজাই দিয়ে কালামদেৱৰ দৰে ব্যক্তিয়ে নিজৰ কৰ্তব্যৰ প্ৰতি থকা দায়বদ্ধতা আৰু কৰ্মস্পৃহাক মানি চলাৰ সমান্তৰালভাৱে আনেও ইয়াক সমানে মানি চলাতো তেখেতে বিচাৰিছিল।

কিন্তু সময়ৰ কি যে পৰিহাস! দায়বদ্ধতা আৰু কৰ্তব্যবোধৰ সলনি কেৱল বাহ্যিক প্ৰদৰ্শনকামীতাই এতিয়া আমাৰ দেশৰ চৌপাশ আগুৰি ধৰিছে। আমাৰো যেন ৰাজনৈতিক নেতা-মন্ত্ৰীৰ ভুৱা আশ্বাস আৰু প্ৰতিশ্ৰুতিৰ অনুৰূপে সকলো ক্ষেত্ৰতে নিজকে বেলেগৰ আগত মিছাকৈ হ'লেও জাহিৰ কৰাতোহে মূল কথা হৈ পৰিছে।

আনকি সমাজৰ পৰিৱৰ্তনে এনে পৰ্যায় পাইছেগৈ যে এজন ব্যক্তিৰ দুষ্কাৰ্য আৰু চাৰিত্ৰিক দিশৰ সকলো কথা জানিও আপুনি-মই চকু মুদা কুলীৰ ভাও ধৰিবলৈ লৈছোঁ।

আনকি এনেকুৱা অভিজ্ঞতাইও কেতিয়াবা আমাৰ মন-মগজুক জোকাৰি যায় যে আমি বাৰু সচাঁই মানুহে নে বুলি নিজকে সুধিবলগীয়া হয়!!

ব্যক্তিগত পৰ্যায়ত এনে ঘটনাৰ সৈতে সংস্পৰ্শিত হৈছো, যিয়ে মানুহৰ স্বাৰ্থপৰতা তথা আত্মকেন্দ্ৰিকতাক প্ৰয়োজনতকৈ বেছি মুকলিকৈ উদঙাই দিয়ে। এনে এক ঘটনাৰ অন্যতম মূল চৰিত্ৰ হ'ল মানৱ সমাজক নতুন দিনৰ বাট দেখুওৱাসকলৰ ভিতৰত আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ জনসমষ্টি শিক্ষক সমাজৰে এজন।

এনে শিক্ষক প্ৰতিনিধি এজনে যেতিয়া অৱসৰৰ আগতে ছাত্ৰ-ছাত্ৰী তথা অভিভাৱকৰ সভা আয়োজন কৰি নিজৰ অৱসৰৰ দিনটোত জকমকীয়া অনুষ্ঠান আয়োজন কৰাৰ বাবে কাৰ্যপন্থা হাতত লয়, তেতিয়াই আকৌ এবাৰ যেন মানৱতাই "জোৰ যাৰ মুলুক তাৰ নীতি"লৈ আৰু এখোজ আগুৱাই যায়। ইয়াৰোপৰি শিক্ষকজনে যেতিয়া নিজৰ অৱসৰৰ উপলক্ষ্যে আয়োজিত হ'বলগীয়া সাম্ভাৱ্য সভাখনৰ বাবে ঘৰে ঘৰে গৈ নিজে দান-বৰঙণি উঠাই ফুৰে তেতিয়া আৰু ক'বলৈ কিবা বাকী থাকেগৈ নে!! কিন্তু টকা-শিকাৰ ব্যৱস্থা সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ পিছতো সন্তুষ্ট নোহোৱা শিক্ষকজনে নিজা পৰিকল্পনাৰে প্ৰস্তুত কৰে তেখেতৰ কৰ্ম জীৱনৰপৰা আনুষ্ঠানিকভাৱে অৱসৰৰ উদ্দেশ্যে আয়োজিত সভাখনৰ প্ৰতিটো কাৰ্যসূচী। এই সচাঁ ঘটনাটোৰ সৈতে জড়িত শিক্ষকজন এহাতে ক্ষমতাত থাকোতে সকলো নিজৰ ইচ্ছামতে পৰিচালনা কৰা এজন ক্ষমতালিপ্সু, অহংকাৰী আৰু কিছুপৰিমানে নিজে খুজি কিল খোৱা ব্যক্তি। আনহাতে তেখেতক আপোনপেটীয়া বুলি কলেও নিশ্চয় ভুল নহ'ব।

ঘটনাটোৰ সৈতে জড়িত শিক্ষকজনৰ বিপৰীতে একেই ৰাজনীতিবিদৰ দৰে আজীৱন ক্ষমতাৰ খঁক পুহি ৰখা আৰু অতিমাত্ৰা বেপেৰুৱা স্বভাৱৰ এচাম নোমটেঙৰ আৰু সিয়ান শিক্ষকো আমাৰ সমাজত আছে। যিয়ে সন্মান একপ্ৰকাৰে খুজিয়েই লয়। কিন্তু মগজুত অলপ বেছিকৈ থকা বুদ্ধিখিনিক, এনে ব্যক্তিয়ে আন দুজন সততে তেখেতৰ সৈতে উঠা-বহা কৰা শিক্ষক বা আন প্ৰভাৱশালী ব্যক্তিৰ জৰিয়তে এনেকৈ ব্যৱহাৰ কৰে যাতে তেখেতে খুজি লোৱা সন্মানখিনি সহজতে আন দহজনৰ দৃষ্টিত ধৰা নপৰে। কিন্তু হাঁহ চোৰৰ লক্ষণ যেনেকৈ পাখিত বুলি এষাৰ অসমীয়া প্ৰবাদ আছে ঠিক তেনেকৈ যিমান সিয়ান মানুহ হলেও যিকোনো কামতে সকলোৰে কিবা নহয় কিবা এটা প্ৰমাণ থাকি যায়।

কিন্তু ইমানৰ পিছতো যেতিয়া তেওঁতকৈ অলপ সিয়ান ব্যক্তি বা ব্যক্তি সমষ্টিৰ দ্বাৰা তেখেত অপমানিত বা উপেক্ষিত হোৱা যেন তেখেতে অনুভৱ কৰে, ঠিক তেতিয়াই তেখেতৰ আত্মসন্মানবোধ জাগি উঠে। এনে ব্যক্তিৰ আত্মসন্মানবোধ বা অহমিকাত আঘাত লাগিলেই পাহৰি যায় যে আন ব্যক্তিৰো তেখেতৰ দৰেই একেই আত্মসন্মান থাকে।

আৰু এই অহমিকা বা ইংৰাজীত EGO বস্তুটো বৰ গণ্ডগোলীয়া। কাৰণ এনে অৱস্থাত যিকোনো এজন ব্যক্তিয়ে পৰিৱেশ-পৰিস্থিতি পাহৰি নকৰিবলগীয়া বহু কিবা কিবি এই কৰি পেলোৱা সততে দৃষ্টিগোচৰ হয়।

এনেবোৰ ঘটনা সমাজৰ কোনো এজন ব্যক্তিৰ ক্ষেত্ৰতে হোৱাতো আমাৰ কাম্য নহয়। কিন্তু এই নহ'বলগীয়াবোৰেই যেতিয়া মানৱ সম্পদ বিকাশৰ জৰিয়তে সমাজ গঢ়াৰ গুৰু দায়িত্বত থকা শিক্ষক সমাজৰ ক্ষেত্ৰত ঘটা পৰিলক্ষিত হয় তেতিয়া সমাজৰ যিকোনো এজন সচেতন ব্যক্তি মাত্ৰেই চিন্তিত হৈ পৰাতো স্বাভাৱিক। আৰু তাতে আপুনি যদি শিক্ষক সমাজৰ এজন হয় তেন্তে এনেবোৰ ঘটনা যাতে আপোনাৰ পাৰিপাৰ্শ্বিকতাত নঘটে তাৰ প্ৰতি সদা সৰ্তক হৈ থকাতো অতি জৰুৰী।

***********